“Zeehonden niet gestoord door kalme recreatievaart”

Zwemmende zeehonden lijken zich niet te storen aan zeilbootjes, motorbootjes of kano’s. Dat blijkt uit jarenlang onderzoek van bioloog en oud-secretaris van de Vereniging Wadvaarders, Robbert van der Eijk. De vereniging ziet dit als een reden om het huidige beleid rondom gesloten zeehondenrustgebieden te heroverwegen.

Foto: Robbert van der Eijk

Geen bewijs voor verstoring

Van der Eijk, populatiebioloog en gepassioneerd zeekanoër, onderzocht vier jaar lang het gedrag van zeehonden in relatie tot recreatievaart. Zijn conclusie? “Er is geen bewijs dat kalme recreatievaart, zoals zeilbootjes of kano’s, zeehonden verstoort. Dat kan ik niet aantonen.” Zijn onderzoek, dat hij presenteerde op de Wadvaardersdag in Harlingen, is uniek: “Er is veel onderzoek naar zeehonden, maar bijna altijd op afstand, via GPS of vliegtuigen. Ik heb ze in het veld geobserveerd.”

Nieuwsgierige zeehonden

Tijdens zijn waarnemingen op locaties als de Kuipersplaat, de Punt van Reide en via webcambeelden van Borkum, zag Van der Eijk dat zeehonden vaak nieuwsgierig reageerden op boten. “In bijna zeventig waarnemingen zag ik geen enkele keer dat een zeehond schrok of bang was voor een schip, of het nu een zeilbootje of motorbootje was.” Het bekende ‘kop opsteken’ van zeehonden, vaak gezien als teken van stress, blijkt volgens hem vooral een reactie van enkele individuen. “De rest ligt gewoon te rusten.”

Lawaai wel een probleem

Wél hebben zeehonden last van harde geluiden, zoals die van vrachtschepen of heiwerkzaamheden voor windparken. “Zolang het heien doorgaat, zie je geen zeehonden, zoogdieren of vissen. Maar zodra het lawaai stopt, keren ze terug.” Van der Eijk benadrukt dat zeehonden op rustplaatsen niet gestoord moeten worden: “Ze hebben net een lange jachttocht achter de rug, geef ze rust.”

Pleit voor versoepeling

De Vereniging Wadvaarders, die de natuurbescherming hoog in het vaandel heeft, pleit nu voor een versoepeling van het doorvaartverbod rond hoogwater in het werpseizoen. Voorzitter Hans Danel: “Dit geeft aanleiding om doorvaart van zeehondenbeschermingsgebieden rond hoogwater toe te staan.” Het gaat om een beperkte periode (half mei tot begin juli) en specifiek om kalme recreatievaart.

Kritische geluiden

Niet iedereen is enthousiast. Jan Willem Zwart, hoofd van de Waddenunit, vraagt zich af of het gedrag van zeehonden wel ‘normaal’ is: “Zijn ze gedomesticeerd? Speelt de zeehondenopvang een rol?” Ook Marion Barth, directeur van Ecomare, benadrukt dat de natuur voorop moet staan: “We zijn te gast in dit gebied. Afstand houden hoort daarbij.” Daarnaast is handhaving van een soepeler regeling lastig, omdat niet alle pleziervaarders onder ‘kalme recreatievaart’ vallen.

Balans tussen natuur en recreatie

De discussie laat zien hoe complex het is om natuurbescherming en recreatie met elkaar in balans te brengen. De Wadvaarders willen graag meer ruimte voor hun leden, maar benadrukken dat ze de natuur niet willen schaden. Van der Eijk: “Het gaat om een kleine groep die verantwoord vaart. We willen geen schade aanrichten, maar wel genieten van dit prachtige gebied.”

Bronnen:

• Onderzoek Robbert van der Eijk (Vereniging Wadvaarders)
• Reacties Waddenunit en Ecomare