Navigeren zonder satellietondersteuning

Steeds vaker waarschuwen internationale organisaties voor problemen met satellietnavigatie (GNSS) in bepaalde vaargebieden. Of je nu op zee, een groot meer of een brede rivier aan het kajakken bent: storingen in GPS-signalen kunnen ook jouw tocht beïnvloeden. Denk aan onnauwkeurige positieaanduidingen, volledige uitval of zelfs ‘spoofing’, een situatie waarbij je kajakplotter of GPS-app een verkeerde locatie weergeeft. Hoewel deze waarschuwingen vooral gericht zijn op de beroepsvaart, zijn ze ook relevant voor kajakkers die afgaan op digitale navigatie.

Waarom is dit belangrijk voor kajakkers?

Moderne kajakkers maken steeds vaker gebruik van GPS-apparaten of smartphones met navigatie-apps. Deze systemen zijn handig, maar niet onfeilbaar. In gebieden met zwakke of verstoorde signalen (bijvoorbeeld door militaire oefeningen, zonneactiviteit of opzettelijke verstoring) kun je plotseling te maken krijgen met afwijkende koersen, snelheden of posities. Soms merk je dit niet direct, wat gevaarlijke situaties kan opleveren, vooral als je afhankelijk bent van één systeem.

Wat kun je doen?

Vertrouw niet blind op één systeem

• Check-double-check: Controleer regelmatig je positie met meerdere middelen. Gebruik naast je GPS ook een kompas, visuele peilpunten (zoals boeien, vuurtorens of opvallende landschapselementen) en een papieren kaart.
• Gegist bestek: Leer hoe je je positie kunt schatten op basis van vaartijd, stroomsnelheid en koers. Noteer je geschatte positie in je logboek of op een waterdichte kaart.

Bereid je voor

• Informeer jezelf: Ga je kajakken in gebieden waar eerder GNSS-problemen zijn gemeld (zoals de Oostzee, bepaalde kustgebieden of drukke vaarroutes)? Zoek van tevoren uit of er actuele waarschuwingen zijn.
• Test je apparatuur: Controleer voor vertrek of je GPS-alarm geeft bij signaalverlies. Weet hoe je handmatig kunt schakelen naar een back-upmethode.
• Deel kennis: Zorg dat iedereen in je groep weet hoe ze zonder GPS kunnen navigeren. Oefen samen met kompas en kaart.

Klassieke navigatie blijft goud waard

• Peilingen nemen: Gebruik je kompas om hoeken te meten naar herkenningspunten. Kruispeilingen geven een betrouwbare positie, zelfs zonder GPS.
• Dieptemetingen: In ondiep water kun je soms aan de hand van diepte (met je peddel) inschatten waar je bent.
• Logboek bijhouden: Noteer regelmatig je positie, koers en snelheid. Bij twijfel kun je zo terugvallen op je eigen aantekeningen.

Wees alert op afwijkingen

• Zie je plotseling rare sprongen in je GPS-positie? Of wijkt je snelheid sterk af van wat je verwacht? Dit kan duiden op een storing. Schakel over op visuele navigatie en vergelijk met je kaart.
• Communiceer: Heb je twijfels over je positie? Vraag andere watersporters of de kustwacht (via marifoon of telefoon) om een positiecheck.

Meld problemen

Kom je storingen tegen? Deel dit met de lokale kustwacht of havenmeester. Zij kunnen andere watersporters waarschuwen.

Praktische tips voor onderweg

• Neem altijd een waterdichte papieren kaart en kompas mee, ook als je een GPS hebt.
• Oefen thuis: Leer basisnavigatie met kompas en kaart voordat je vertrekt. Zo weet je zeker dat je het kunt toepassen onder druk.
• Blijf kalm: Raak je in de war door tegenstrijdige informatie? Stop even, oriënteer je en bepaal je positie op de oude manier.

Conclusie

GNSS is een fantastische hulp, maar geen vervanging voor goede avigatievaardigheden. Door je voor te bereiden en regelmatig je positie te controleren, ben je ook zonder satellietondersteuning veilig op weg. Navigeren is een combinatie van technologie en gezond verstand, gebruik beide!

Vragen of ervaringen?

Deel ze in de reacties! Heb jij weleens last gehad van GPS-storingen tijdens het kajakken?

Extra tip voor groepsleiders

Organiseer een navigatie-workshop voor je kajakgroep. Oefen met kaartlezen, kompasgebruik en het nemen van peilingen. Zo is iedereen voorbereid, mocht de technologie je in de steek laten.